Słowa i zachowania najczęściej spotykane w toksycznych związkach. Wyzwiska i gaslighting.

Dostaję często zapytania od osób, które zaczynają podejrzewać, że cos jest w ich związku nie tak, albo od osób, które niepokoją się o swoich przyjaciół, jakie słowa, wyrażenia i zachowania są najczęściej używane prze emocjonalnych oprawców. Wróciłam wiec znowu do mojego pamiętnika, przewertowałam internet i wymieniam poniżej te, które były stosowane wobec mnie oraz które znalazłam w sieci. Niektóre mogą wydawać się bardzo oczywiste w kategorii przemocy, inne w bardziej wyrafinowany sposób wpływają na zachowanie ofiary.

1. Słowa i wyrażenia:
– Przezwiska i obraźliwe słowa mające na celu upokorzenie ofiary, jak: dziwka, nieudacznica, niechluj, flejtuch, łamaga, łajza, idiotka, fujara, typowa baba, wariatka, suka, a także: głuptasek, grubasek, szkielecik, księżniczka na ziarnku grochu,
– „Jak ja mogę kochać takiego głupola!”
– „Powinnaś już wiedzieć, jak to zrobić”
– „Zachowujesz się jak w łóżku jak prawdziwa dziwka, gdzie się tego nauczyłaś?”
– „I tak nikt ci nie uwierzy!”
– „Jak ode mnie odejdziesz, zabiorę ci dzieci!”
– „Przez swoją głupią awanturę doprowadziłaś dzieci do płaczu”
– „Nie ma sprawy, rób jak chcesz, ja to potem jak zwykle będę to musiał odkręcać!”
– „Jak zwykle dramatyzujesz!”
– „Ja tego nie powiedziałem, znowu wymyślasz głupoty”
– „Naucz tego psa porządku, albo go zatłukę!”
– „Jak ten pies jeszcze raz naszcza w domu, to będziesz to zlizywać!”
– „Nie dam ci kasy, bo roztrwonisz na głupoty!”
– „Masz nasrane w głowie!”
– „Twoim psim obowiązkiem jest troszczyć się o mnie i o dom!”
– „Miejsce kobiety jest w kuchni”
– „Jeszcze raz cos takiego powiesz, to dostaniesz w mordę!”
– „Jestem twoim panem i mogę zrobić z tobą co zechcę!”
– „Bóg ci tego nie wybaczy”
– „Przysięgałaś przed Bogiem, musisz teraz tego dotrzymać!”

2. Zespół zachowań mających na celu zatracanie przez ofiarę własnej percepcji otaczającego świata, własnej osobowości i poczucia własnej wartości czyli tzw. gaslighting. Nazwa wzięła się z filmu z 1944 „Gaslight” z Charlsem Boyerem i Ingrid Bergamnn, w którym czarujący mąż powoli ale systematycznie, używając manipulacji i emocjonalnych trików, przekonuje żonę, że jest ona chora psychicznie.

– Kłamstwa – emocjonalny oprawca potrafi pięknie kłamać. Zaczyna od małych kłamstewek, wypowiadanych z dużym przekonaniem i bez mrugnięcia okiem. Kiedy wreszcie oprawca prezentuje jakieś większe kłamstwo, ofiara nie wie, czy ma wierzyć czy nie – jest zmieszana i zagubiona.

– Wypieranie się słów i czynów – oprawca coś powiedział albo obiecał, że coś zrobi, ofiara jest przekonana, że to słyszała, oprawca kategorycznie zaprzecza, ofiara zaczyna wątpić w swoja pamięć, oprawca przez powtarzanie tego zachowania zmusza ofiarę to kwestionowania własnej rzeczywistości. Można wtedy usłyszeć: „Masz chorą wyobraźnię, nic takiego nie zrobiłem, idź się leczyć!”, „Przestań mi wmawiać bzdury, nic takiego nie mówiłem”, „Twoja rodzina znowu ci namieszała w głowie!”

– mówienie jednego, robienie drugiego – oprawcy są doskonałymi manipulatorami i mistrzami mowy. Obiecują złote góry, nie dotrzymują obietnic. Zachowanie oprawcy mówi o nim więcej, niż jego puste słowa.

– Kropla drąży skałę – negatywne komentarze i bolesne słowa dostarczane są na przestrzeni czasu, powoli i systematycznie, w małych ilościach, żeby nie spłoszyć ofiary. Celem jest takie skołowanie ofiary i zniszczenie jej poczucia własnej wartości, żeby ona „dobrowolnie” tkwiła w związku i nie próbowała się wyzwolić.

– Komplementy i pozytywne zachowanie w celu oszołomienia ofiary – oprawca od czasu do czasu pochwali ofiarę za jej zachowanie. Ciągle krytykowana ofiara łapie się tego komplementu, jak tonący brzytwy – chciałaby wierzyć, że oprawca jest dobrym człowiekiem, że ją kocha i docenia, a tak naprawdę to zachowanie ma na celu otumanienie ofiary i jest bardzo skuteczne. Oprawca najczęściej pochwali zachowanie, które przyniosło mu, pośrednio lub bezpośrednio, osobistą korzyść. Ofiara myśli „Może on nie jest taki zły?”

– Projekcja zachowań – oprawca często zarzuca ofierze czyny i zachowania, których sam jest sprawcą, np. oprawca bałaganiarz będzie wyzywał partnerkę od flejtuchów, oprawca, który ma kochankę, będzie oskarżał ofiarę o zdradę, a uzależniony od alkoholu – o nadużywanie trunków. Ma to na celu zmuszenie ofiary do defensywy i odwrócenie uwagi od problemów oprawcy.

– Dystansowanie ofiary od przyjaciół i bliskich, którzy potencjalnie mogliby jej pomoc – oprawca z satysfakcją będzie mówił ofierze, co inni o niej myślą, np. „Twoja matka wie, że jesteś świrem”, „Jesteś pośmiewiskiem dla tych bab, które nazywasz przyjaciółkami” i oczywiście wszystko to są wyssane z palca bzdury, nie mające nic wspólnego z rzeczywistością. Ich celem jest odizolowanie ofiary od potencjalnych aliantów.

– nakładanie maski pewnego siebie, asertywnego i jednoczenie troskliwego partnera – oprawca będzie obstawał przy swoim w bardzo spokojny, ale stanowczy sposób, jednocześnie z fałszywą troska wypowiadając się o rzekomym niezrozumieniu i pomieszaniu faktów przez ofiarę, wywołując tym jeszcze większe zagubienie i zwątpienie we własną poczytalność.

– pomniejszanie swojej winy czy udziału – oprawca będzie używał wyrażeń, jak: „znowu dramatyzujesz”, „robisz z igły widły”, „znowu szukasz powodu do awantury”, „nie znasz się na żartach”, „przecież żartowałem, wyluzuj”, „wcale cię nie uderzyłem, złapałem cię tylko za ramie, bo mnie tak zdenerwowałaś”, w celu zbagatelizowania uczuć ofiary i uzyskania większej nad nią kontroli.

– wmawianie, że inni kłamią albo robią wszystko, żeby ofiarę skrzywdzić. Twoi rodzice kłamią, że on cię źle traktuje, ponieważ nigdy go nie lubili. Twoja przyjaciółka kłamie, że widziała go w restauracji z inną kobietą, bo jest zazdrosna o wasz związek. Twój terapeuta kłamie, że jesteś w toksycznym związku, bo chce cię naciągnąć na kosztowną terapię, której przecież nie potrzebujesz. Twoja grupa wsparcia to sekta, która zajmuje się praniem mózgu niewinnych kobiet, żeby zniszczyć ich życie rodzinne. Wszystko to ma na celu zniechęcenie ofiary do kontaktów z innymi czy szukania pomocy i przyjmowanie informacji tylko i wyłącznie od oprawcy.

– wmawianie ofierze i otoczeniu, że ofiara ma problemy psychiczne, jest niestabilna emocjonalnie albo „generalnie ma świra”. To jest bardzo skuteczna technika zachowania. Po pierwsze ofiara zaczyna sama wątpić w swoją poczytalność, kwestionuje swoje poczucie rzeczywistości i szuka wsparcia w oprawcy, jako w jedynej osobie, która ją dobrze zna i rozumie. Po drugie, rozgłaszanie informacji o potencjalnej niepoczytalności ofiary spowoduje, że gdy w przyszłości będzie się ona skarżyć na zachowanie oprawcy, nikt nie będzie jej wierzył ani traktował jej poważnie. To zachowanie bardzo skutecznie niszczy reputację ofiary, którą później jest trudno odbudować. Powoduje również dodatkowe izolowanie ofiary w środowisku, bo nikt przecież nie chce mieć do czynienia ze „świrem”.

6 thoughts on “Słowa i zachowania najczęściej spotykane w toksycznych związkach. Wyzwiska i gaslighting.”

    1. Ewa!
      Ja też żałuję! Moje życie potoczyłoby się zupełnie inaczej, gdybym miała świadomość tego, co się wokół mnie dzieje! Z drugiej strony, dzięki temu, co przeżyłam, mogę pisać to, co piszę i mam nadzieję, że pomaga to innym.

      Buziaki
      With Love
      Anetta

  1. Pingback: Psychologia

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *